Na het huis nu de schuur

Samenvatting

Als we op 13 april 2026 opnieuw een bezoek brengen aan onze donateurs op Allemastate in Âldwâld, zijn de rietdekkers van De Haan uit Twijzel druk bezig met het dak. We maken een praatje en horen dat dit riet uit China komt, nogal wonderlijk, van de andere kant van de wereld. Het is onbehandeld, zo vertelt De Haan, want behandeld riet sluit vocht op en kan voor rotting zorgen. We zullen nog eens horen hoe de verzekeraar hierover denkt.

Fré en Feikje de Vries-Meijer wonen hier nu vier jaar, daarvoor bijna dertig jaar een eindje verderop. In het woonhuisgedeelte hebben ze veel zelf gedaan, mede op advies van Rudolf Wielinga (kozijnen), zo bleek tijdens ons bezoek (Wiebe en Siebrand) twee jaar geleden. Toen al spraken ze over het herstel van de grote schuur.

Sindsdien is veel werk gemaakt van het herstel van de schuur. Centrale persoon in het wat ingewikkelde proces van techniek, materiaalkeuzes, regelgeving, financiering en subsidiëring is Wieger de Jong van Tsjerkwert. Hij kwam hier via Monumentenwacht, werkte zelf als restaurateur. Hij is voor het rijksmonument Allemastate de steun en toeverlaat; overlegt met de werklui, maakt tekeningen, houdt toezicht op het werk, regelt vergunningen en subsidies. Het is een geregel van jewelste waar bewoners nogal eens het spoor in bijster raken.

Er zijn voor dit project twee subsidietrajecten: voor het dak en de draagconstructie, en voor de muren en het houtwerk. Voor het dak verstrekt de provincie 50% subsidie op 2,5 ton. De provincie betaalt ook mee aan het herstel van het houtwerk en de muren (en via Landschapsbehoud aan nieuwe boompjes op het erf). Aan onderhoudskosten draagt de RCE tot 38% mee. Het gaat dus om aanzienlijke tegemoetkomingen, maar de eigenaren zullen zelf ook flink in de beurs moeten tasten. Overigens lopen de meeste contacten via de gemeente (Noardeast), die immers de vergunningen moet verstrekken. Dat wil nog wel eens stroever gaan dan de eigenaren wenselijk vinden. Zo werden irrelevante eisen gesteld (‘asbest’, ‘sloopvergunning’, en een ‘constructieberekening’ voor een historische kas die als een bouwpakket uit Frankrijk werd gehaald).

Bij onze opname van de werkzaamheden is wel duidelijk dat alle riet moest worden verwijderd. Maar toen bleek tevens dat ook bijna alle juffers op de westzijde aan vervanging toe zijn. Ook de gebintbalk (draechhout) was in de loop van vele jaren van een dekbalk(graubynt) afgeschoven en zweefde de hakkelbout in de lucht. Een sjorband voorkomt dat de gebintbalk er niet afschuift.
Verwachting is dat het dak in de loop van mei gereed is, en dan kan na de zomer de volgende klus van start gaan.

De schuur is al menigmaal aangepast en diverse wijzigingen meegemaakt. Nu is er ook goed naar de originele constructie gekeken. Het verband in de westgevel is geheel verdwenen, er zijn staande palen onder de zijbeukgebintplaat gezet. De is de eerste ondersteuning van het dakvlak na de muurplaat op de muur richting de nok.
Nu zijn deze palen vervangen door nieuwe zijbeukgebinten aan te brengen met een trekstang naar de muur.

Nog een aardig detail is dat het gehele bintwerk op sprang is gemaakt. Dat wil zeggen dat de binten iets schuin naar binnen staan. Dit werd gedaan om beter bestand te zijn tegen winddruk.
Tekst en foto’s Ate Feenstra en Siebrand Krul

Openingsbeeld: Feikje en Fré, de eigenaar/bewoners van Allemastate. (Foto AF)