Fietstocht door Het Bildt en Oud Barradeel

Samenvatting

Op zaterdag 16 mei 2026 vond de door de Boerderijenstichting georganiseerde fietstocht plaats, die zo langzamerhand een traditie wordt. Het parcours en wat we onderweg te zien kregen, was in een brochure gezet, maar doordat die niet bij elke deelnemer in de mailbak terecht kwam, hier dat 'officiële' stuk nogmaals. Het verslag volgt.

Parkeren bij S.W. Jensma, Oudebildtdijk 683 in Sint Jacobiparochie, van daar de korte route naar de startplek fietsen.
Start 10.00 uur bij Restaurant Zwarte Haan; vanaf 9.30 inloop met ontvangst koffie en gebak.

Route
Vanuit het restaurant fietsen we langs de zeedijk via de Boonweg naar de Oudebildtdijk. Hier volgen we weer de kustroute en slaan linksaf bij k.p. 20 en fietsen langs de appel- en peren- boomgaarden verder richting Sint-Jacobiparochie.

Bij de Groate Kerk slaan we rechtsaf.
De neoclassicistische kerk uit 1844 is een ontwerp van Thomas Adrianus Romein en is de vervanger van een in het begin van de 16de eeuw gebouwde kerk. De zaalkerk heeft een Dorische zuilenportiek met fronton. De klokkentoren met vierkante onderbouw heeft een ronde lantaarn met acht zuilen. Het orgel uit 1844 is gemaakt door L. van Dam en Zonen. In 1979 werd de kerk door de Stichting Alde Fryske Tsjerken overgenomen. De voorheen wit gepleisterde kerk kreeg in 2010 een gele kleur. De kerk is een rijksmonument. Er is een informatiecentrum over het Jabikspaad.

We fietsen nu richting Mooie Paal en slaan hier rechtsaf bij k.p. 36 en na zo’n 500 meter weer rechtsaf en vervolgen de route op de Griene Dyk. De Griene Dyk is een voormalig zeewerende dijk die zijn oorspronkelijke hoogte heeft behouden en die ten noorden van het dorp Minnertsga loopt en een lengte van circa vier kilometer heeft. De dijk is opgeworpen rond het jaar 1000 en maakte ooit deel uit van één lange zeewerende dijk die vanaf Dijkshoek in zuidoostelijke richting langs de dorpen Wier, Berlikum, Beetgum, Beetgumermolen, Engelum, Marsum en verder liep.

Als we dan verder fietsen zien we links twee boerderijen liggen, waarvan de eerste Groot Lammema is. Deze kapitale boerderij is in 1947 afgebrand en herbouwd door Burggraaff en is op een van onze lezingen beschreven.
Even verderop de boerderij van het type gelede boerderij van de familie Andringa.
Deze is gebouwd in 1930 in opdracht van het Sint Antony Gasthuis naar ontwerp van architect W.C. de Groot.
We komen aan bij Dijkshoek waar we bij k.p 48. linksaf slaan en fietsen richting Firdgum.
Net voor Firdgum aan de linkerkant de boerderij van Grietje Vogels. Deze is ingrijpend verbouwd onder architectuur van Jelle de Jong.
In Firdgum zien we links het Yeb Hettinga museum met het Zodenhuis. Het zodenhuis is een reconstructie van huizen zoals die tussen de 4de en 8ste eeuw in Friesland stonden.
Net buiten het dorp staat de prachtige boerderij Camstrastate. Hier worden we ontvangen door Hessel Hoogterp en Meilina Hoogland.

Op de plattegrond van de huidige Camstrastate is in de noord-oostelijke hoek van het huis een bijna vierkant vertrek te zien van ca. 4,40 bij 4,70 meter. De muren daarvan zijn dik, dubbeldik. In de Late Middeleeuwen was dit de stenen verdedigingstoren bij het grotendeels van hout opgetrokken woonhuis van een hoofdeling.
Ook de rest van de oost- en noordmuren zijn een stuk dikker dan die van de west- en zuidmuren, die op zich ook al dikker zijn dan normaal. Ook de binnenmuur tussen de hal en de voorkamer in de noord-westhoek is dikker dan de andere scheidingsmuren. Dit doet vermoeden dat het huis in het verleden meerdere keren van gedaante is veranderd.
De eerste bewoning was waarschijnlijk al in de Middeleeuwen.

We fietsen een klein stukje terug en zien de toren van Firdgum aan de linkerkant.
De middeleeuwse kerk (13de eeuw), oorspronkelijk gewijd aan Sint Nicolaas, werd in 1794 gesloopt. De zadeldaktoren van drie geledingen staat op een verhoogd kerkhof. In de kerktoren hangt een klok (1481) van klokkengieter Warnerus. In 1922 werd de toren gerestaureerd naar plannen van G.J. Veenstra. De geveltoppen zijn daarbij voorzien van een
klimmend boogfries. In 1986 vond een algehele restauratie plaats. De kerktoren is een
rijksmonument.

Bij k.p.21 slaan we linksaf en vervolgen de weg tot de bocht waar we weer op een fietspad komen richting Sinaedastate. De boerderij Sinaeda is ook bekend als Syttinga State. Deze boerderij is historisch belangrijk, aangezien de familie Sinaeda in de 17de eeuw vier stemdragende boerderijen bezat waaronder Sinaeda. De boerderij staat bekend om zijn hoog gelegen kop-hals- rompstructuur en is een bijzonder monument in de omgeving.

Even voorbij de Sinaedastate slaan we rechtsaf via het fietspad richting Tzummarum.
We hebben dan een mooi uitzicht op de boerderij. Bij de weg vervolgen we het fietspad linksaf en fietsen langs de oude gasfabriek uit 1911 .

In het centrum slaan we rechtsaf de Westerbuorren in. We vervolgen de weg en op het eind van de Roordemaleane slaan we linksaf richting Oosterbierum.
In dat dorp aangekomen slaan we rechtsaf en zien dan rechts een prachtige boerderij staan.
We vervolgen de weg door het dorp en laten de Kloostertuin rechts liggen.
We vervolgen onze weg weer langs de hoofdweg en zien links de Sint-Joriskerk uit het jaar 1200 liggen en nemen dan verderop het fietspad richting Sexbierum. We slaan dan linksaf naar het centrum, waar we de lunch bij hotel restaurant de Harmonie hebben.

Na de lunch fietsen we richting Pietersbierum en op het eind van het dorp slaan we rechtsaf en na een paar honderd meter linksaf naar Liauckema State.
De geschiedenis van de Liauckama’s begint in de literatuur met de kruisridders Eelko en Sicko in 1096. Deze twee neven behoorden tot de Friese edelen die aan de eerste kruistocht deelnamen. Na de verovering van Jeruzalem werden zij tot ridder geslagen. Sicko sneuvelde het volgende jaar tijdens de belegering van Nicea. De gebeurtenissen gingen vooraf aan de oorsprong van Liauckama State, die vermoedelijk in de 13de eeuw was.
Liauckama State is een landgoed omgeven door een windsingel. De toegang tot het terrein is nog altijd via het poortgebouw dat dateert van 1604. De slotgracht rondom het perceel is nog grotendeels aanwezig, Op het terrein bevindt zich een boerderij en een daglonerswoning uit de 19de eeuw. Zowel het poortgebouw als de boerderij en de daglonerswoning zijn rijksmonumenten.

We fietsen rechtsom Liauckema State en gaan dan rechtsaf en zien Latsma State liggen.
Een zeer groot voorhuis en een kleine schuur. Latsma state wordt al in de 15de eeuw genoemd. De boerderij is in 1852 gebouwd door de steenrijke reder Jacob Willem Hanekuijk uit Harlingen. We slaan linksaf en fietsen langs Vredenoord. Twee jaar terug hebben we hier met de bustocht een bezoek gebracht.

We slaan bij de Hoarnestreek rechtsaf en fietsen nog voorbij verschillende boerderijen zoals Douma State, Donia State en Harkemastate.
Een paar honderd met verder dan deze laatste state slaan we linksaf richting Koehool.

Via Dijkshoek komen we op de Oudebildtdijk waar Westhoek begint.
We hebben een prachtig gezicht op de landerijen.
Bij Sjoerd en Joke Jensma maken we een stop en wordt er wat over de boerderij verteld.

Hierna vervolgen we de route tot het eindpunt waar we nog kunnen nagenieten van koffie of thee.

Openingsbeeld: Café-restaurant Zwarte Haan, geliefde pleisterplaats aan de Waddenkust in Het Bildt. (WikiCommons)