De landschapsiconen van Nynke-Rixt
Samenvatting
Het lijkt een traditie te worden dat de voorjaarslezing van de BsF in het Landbouwmuseum een volle zaal trekt. Dat was op 9 april 2026 niet anders toen Nynke-Rixt Jukema langskwam met een boeiende vertelling over ‘landschapsiconen’, waaronder ze zowel het werk van haar overgrootvader als van haarzelf onder de loep nam. Ze ziet overeenkomsten, maar zelf bouwt ze faam op als exponent op het snijvlak van kunst en architectuur.
Anne Frederiks Hoekstra (1876-1947, de overgrootvader) was als timmerman, bouwkundige en architect verantwoordelijk voor allerlei utiliteitsbouwwerken. Zijn achterkleindochter noemt hem ‘architect van kerk, staat en maatschappij’. Ze maakte van zijn werk haar afstudeerscriptie.
Anne Hoekstra.
Hoekstra’s ontwerp voor de zuivelfabriek De Goede Verwachting in Workum, nog altijd een van de grootste productielocaties van FrieslandCampina.
Hoekstra’s tot de dag van vandaag bekendste werk is wellicht de zuivelfabriek De Goede Verwachting in Workum. Andere zuivelfabrieken zijn onder meer die van Sintnicolaasga en Akkrum, waarvan de directeurswoning behouden bleef. Toen hij in Hommerts een timmerwerkplaats overnam, zette hij zich maatschappelijk in, liet zijn arbeiders in winterweken schaatsen maken om ze toch een inkomen te verschaffen.
Hoekstra’s zuivelfabriek in Akkrum.
De gelede boerderij Wigledam nabij Sneek van 1928. Tegenwoordig een moskee.
Zoals wel meer timmerlieden/aannemers was hij ook werkzaam bij waterwerken, zoals aanpalende voorzieningen van Amerikaanse windmotoren.
Voor het Old Burger Weeshuis in Sneek bouwde hij boerderijen, waarvan de gelede boerderij Wigledam wel de bekendste is; het werd een jeugdherberg, is nu een moskee.
De zoutkegel bij de Eanjumer kolken. (Foto Marcel van Kammen)
Het Badhuus in Harlingen. (Foto Nynke-Rixt Jukema)
Nynke-Rixt (Zwarte Haan, 1979, ‘jongste dochter van de jongste dochter van de jongste dochter van haar overgrootvader’) werkt naar eigen zeggen op het snijvlak van architectuur en kunst. Dat is wel eens lastig want kunstenaars misprijzen de architect hierin, architecten kijken argwanend naar de kunstenaar in hun vakgebied.
Nynke-Rixt Jukema bij haar lezing in het Landbouwmuseum.
De Boomtoren in Aquazoo. (Foto José Witteveen)
Na haar afstuderen aan de TU in Delft was de arbeidsmarkt dusdanog moeilijk dat ze niet aan de bak kwam. Eigenlijk is de keus voor landschapsiconen daardoor enigszins uit nood geboren. De uitkijktorens, want dat zijn het vooral, passen zich wat ontwerp en materiaalkeuze betreft aan het landschap aan. Zo heeft de in Denemarken wonende Nynke-Rixt haar ontwerpbureau vanaf 2006 kunnen ontwikkelen. Bijzondere belangstelling heeft ze voor de Wadden, het slik, de duisternis. Dat zijn ongekende waarden die ze graag wil beschermen.
De uikijktoren bij Âldegea, geïnspireerd op skûtsjes. (Foto Marcel van Kammen)
De Vleermuistil bij Wier. (Foto Nynke-Rixt Jukema)
Als jonge architect verwierf Nynke-Rixt een fraaie reeks prijzen op haar vakgebied, waaronder de prestigieuze Europan in 2008. Ze ontwerpt en onderzoek onder meer voor de Waddenacademie, de provinsje en de Dienst Landelijk Gebied. Haar werk kenmerkt zich door de combinatie van kunst en architectuur en altijd met een heldere filosofie; dat maakt haar onderscheidend voor opdrachtgevers.
Openingsbeeld: De uitkijktoren die Nynke-Rixt Jukema ontwierp voor het Fryske Gea yn de Ottema Wiersmapolder bij Hurdegaryp. (Foto Nynke-Rixt Jukema)